Slimmere energienetten: de rol van lokale opslag en decentrale flexibiliteit

Slimmere energienetten: de rol van lokale opslag en decentrale flexibiliteit

De Nederlandse elektriciteitsnetten lopen steeds vaker tegen hun grenzen aan. Netcongestie, vooral op laag- en middenspanningsniveau, zorgt ervoor dat nieuwe aansluitingen of netverzwaringen in veel regio’s nauwelijks nog mogelijk zijn.

Wat ooit een uitzondering was, wordt steeds vaker structureel: het net is vol.

De oorzaak ligt in een combinatie van snelle elektrificatie, grootschalige zonne-energie en een toenemend aantal elektrische verbruikers zoals warmtepompen en EV’s. Hierdoor ontstaat een energiesysteem dat veel dynamischer is dan het oorspronkelijke ontwerp van het net.

De vraag verschuift daarmee van hoe breiden we het net uit? naar hoe maken we het slimmer en flexibeler?

Van centraal naar decentraal energiesysteem

Het elektriciteitsnet is historisch ontworpen als een centraal systeem met grootschalige productie en eenrichtingsverkeer richting de eindgebruiker.

Die logica verandert snel. Door lokale opwek via zonnepanelen en de groei van decentrale verbruikers ontstaat een systeem waarin energie steeds vaker lokaal wordt opgewekt, opgeslagen en verbruikt.

Dat leidt tot nieuwe uitdagingen op wijk- en aansluitniveau, waar pieken en teruglevering elkaar steeds sneller afwisselen.

Decentrale opslag als buffer in het systeem

Een belangrijke ontwikkeling is de inzet van decentrale opslag, zoals thuisbatterijen en wijkbatterijen.

Deze systemen kunnen energie opslaan op momenten van overschot en terugleveren wanneer de vraag hoog is. Daarmee functioneren ze als buffer tussen opwek en verbruik.

Dit levert voordelen op zoals:

• Minder belasting van transformatoren en kabels
• Betere benutting van bestaande netcapaciteit
• Minder congestie op lokaal niveau
• Meer ruimte voor nieuwe aansluitingen

Slimme sturing als noodzakelijke aanvulling

Naast opslag wordt slimme energiesturing steeds belangrijker. Hierbij wordt energieverbruik en -opslag actief afgestemd op de beschikbare netcapaciteit.

Denk aan het spreiden van EV-laadmomenten of het tijdelijk inzetten van lokale buffers wanneer er ruimte is in het net.

Zo ontstaat een systeem waarin flexibiliteit een actieve rol krijgt in plaats van een passieve beperking.

Beperkingen van het huidige net

De huidige infrastructuur (230/400V laagspanning en 10–50 kV middenspanning) is ontworpen voor relatief stabiele en voorspelbare energiestromen.

De praktijk is inmiddels anders: bidirectioneel, variabel en lokaal geconcentreerd.

Zonder extra flexibiliteit ontstaan knelpunten in:

• Transformatoren
• Kabelcapaciteit
• Schakelinfrastructuur
• Aansluitcapaciteit van woningen en bedrijven (zoals 3x25A aansluitingen)

Rol van SGS Roos & Bijl

Binnen SGS Roos & Bijl ondersteunen wij opdrachtgevers bij de technische en infrastructurele uitdagingen van deze energietransitie.

Dat doen wij onder andere door:

• Het analyseren van netcongestie en aansluitcapaciteit
• Het beoordelen en ontwerpen van energie-infrastructuur
• Ondersteuning bij complexe netaansluitingen
• Advies over integratie van nieuwe energieconcepten in bestaande netten

Daarbij kijken we niet alleen naar de huidige situatie, maar vooral naar de toekomstbestendigheid van energie-infrastructuur in een steeds dynamischer energiesysteem.

Conclusie: van uitbreiding naar intelligentie

De energietransitie laat duidelijk zien dat netuitbreiding alleen niet voldoende is.

De toekomst van het energiesysteem vraagt om een combinatie van fysieke uitbreiding en intelligente sturing: lokale opslag, flexibiliteit en slimmer gebruik van bestaande infrastructuur.

Voor partijen in de industrie, infra en energie betekent dit dat ontwerp- en investeringskeuzes steeds vaker integraal moeten worden bekeken.

Organisaties die hier tijdig op anticiperen, zijn beter voorbereid op de realiteit van een vol en flexibel energiesysteem.

Wilt u weten wat deze ontwikkelingen betekenen voor uw organisatie, project of energie-infrastructuur? De consultants van SGS Roos & Bijl staan klaar om met u mee te denken over passende oplossingen, zowel vandaag als richting de toekomst.